ابو القاسم سلطانى
163
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
Code - 441 اناغاليس ( نوع گل لاجوردى ) Anagallis caerulea ( Gouan ) Schreb ديوسكوريد و كليه پزشكان سنتى اين گياه و آناغاليس گل قرمز 1 * را تحت عنوان اناغاليس و در يك موضع آورده و خواص آن را مشابه اناغاليس گل قرمز ذكر نمودهاند ولى بيشتر اناغاليس نوع قرمز مصرف مىشده است . اناغاليس گل لاجوردى در كتب مختلف طب سنتى با اسامى اناغاليس انثى ، اناغاليس ماده ، اناغاليس گل آبى ، و در واژهنامههاى جديد عربى با اسامى الازيرق ، سريس و الزريقا آمده است . ( 1 * ) - براى اطلاع از اثرات درمانى آن به اناغاليس گل قرمز مراجعه شود . ( كد شماره 440 ) . Code - 448 اناغورس Anagyris foetida L درختچهاى است به بلندى تا 3 متر و گاهى بيشتر با برگهاى مركب از سه برگچه نوكتيز كه به وسيله يك دمبرگ دراز به ساق متصل مىشود ، گلها زردرنگ و ميوه آن به شكل نيام به درازاى 10 تا 15 سانتيمتر كه در داخل آن 3 تا 8 دانه بنفشرنگ به شكل لوبيا يا كليه كوچك وجود دارد كه به همين مناسبت آنها را در طب سنتى حب الكلى ناميدهاند . در كتب مختلف طب سنتى اين درختچه با نامهاى اناغورس ، ام كلب ، و دانهها ذيل عنوان حب الكلى آمده است . در شرحى كه مايرهوف بر شرح اسماء نوشته ينبوت را مترادف با اناغورس آورده است كه با ينبوت مندرج در مخزن الادويه كه عقيلى خراسانى دانه آن را نيز حب الكلى ناميده است فرق دارد اسامى مترادف با ينبوت كه در كتابهاى تحفه و مخزن الادويه آمده است خرنوب نبطى ، خرنوب المعز ، خرنوب برى ، خرنوب الشوك ، قس ، خروب الماء مىباشد كه اثرات درمانى آن كاملا با اناغورس فرق دارد . اناغورس از زمانهاى بسيار دور شناختهشده و پلينى آن را Anagyros ناميده است كه معرب آن اناغيرس مىباشد ديوسكوريد ذيل اين نام مىنويسد : اناغيرس كه آن را Anagyron [ معرب آن اناغرن ] و Akopon [ معرب آن اقبن ] مىنامند گياهى است كه برگ و شاخههاى آن به اغنيس 1 * شباهت دارد و بلندى آن تا حد درخت مىشود با بوى سنگينى و گل آن شبيه به گل كلم و ميوه [ دانه ] آن در غلاف مستطيلى است و به شكل كليه و مختلف الالوان و سخت و رسيدن آن بهنگام رسيدن انگور است . ضماد برگ تازه گياه در آماسهاى بلغمى 2 * سودمند است و اگر به اندازه دو درخم از آن با شراب غلوقن 3 * خورده شود در آسم ، اخراج مشيمه 4 * و جنين ، و جهت زياد كردن خون قاعدگى و تناول آن با شراب در سردرد سودمند است و آويختن آن به زنان آبستن موجب آسان شدن و سرعت بخشيدن زايمان مىشود و بايد بعد از تولد كودك آن را باز كنند افشره ريشه